Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

 
anasayfa kurumsal Tohumculuk ve Zirai Ürünler Hayvancılık Faaliyetleri Paketleme ve Ürün Değerlendirme Foto Galeri & Download Bize Ulaşın

Tareks | Tarım Ürünleri Araç Gereç İhracat ve Ticaret A.Ş. www.tareks.com.tr
 
- Küçük Baş Hayvancılık
- Koyunların Beslenmesi
- Damızlık Seçimi
- Kuzuların Bakım ve Beslenmesi
- Koyun Hastalıkları
KÜÇÜK BAŞ HAYVANCILIK

KOYUN IRKLARIMIZ

Koyunlarda en az iki verim özelliğinin bir arada olması arzu edilir. Koyunları verimlerine göre 3 grupta toplayabiliriz.

-Etçi ırklar,
-Sütçü ırklar,
-Yapağıcı ırklar,

Bir işletmede yetiştirilecek koyun ırkı seçilirken şu hususları dikkate almak gereklidir;

1-Çevre şartları hangi koyun ırkının yetişmesi için uygundur ?

2-Çevrede hangi koyun ürünleri talep edilmektedir ve talep edilen ürüne verilen fiyat, giderleri karşılayıp kar bırakabilecek midir ?

3-Yetiştirilmesi düşünülen koyunun temini mümkün müdür ve kar bırakacak fiyattan satın alınabilecek midir ?

4-Yetiştiricinin şahsi beğenileri bu koyunda var mıdır ?

Yerli koyun ırklarımız verim yönünden kültür koyun ırklarına göre daha düşük seviyededirler. Ancak çevreye uyum ve damızlık temini yönünden kültür ırklarına tercih edilmektedir. Bu nedenle saf kültür ırkı koyunlar getirmek yerine yerli ırklarımızın melezleme yoluyla veya seleksiyonla verimlerini artırmaya çalışmak daha doğrudur.

Koyun ırkları konusunda yerli koyunlarımızdan bahsetmek yeterlidir. Yurdumuzda koyunların belirli yönde verim özellikleri gelişmediğinden sınıflandırmayı kuyruk yapılarına göre yapmak daha uygundur. Koyunlarımız kuyruk yapılarına göre 2 grupta toplanabilir.

1-Yağlı kuyruklu olanlar;Anadolu’nun iç kısımlarında yaygındır. Akkaraman, Morkaraman, Dağlıç ve İvesi gibi. Yağlı kuyruklu koyunlar ne kadar iyi beslenirse kuyrukları o kadar büyür. Koyun, yemin bol olduğu dönemlerde kuyruğunda yağ depolar. Yemin yetersiz olduğu kış dönemlerinde bu yağı harcayarak yaşamını sürdürür. Bütün yerli koyun ırkları içerisinde, kuyruğu en büyük olan ırk Morkaramandır.

2-İnce ve uzun kuyruklu olanlar; denize yakın bölgelerde yaygındır Kıvırcık, Sakız, Karayaka ve Türk merinosu gibi,

 

Koyunun Irkı Sayısı % Yetiştirme Bölgesi
Yağlı Kuyruklu Irklar;
Akkaraman 12.950.000 44 Orta Anadolu
Morkaraman 6.475.000 22 Doğu Anadolu
Dağlıç 3.533.000 12 Orta ve Batı Anadolu
İvesi 1.177.000 4 Güney doğu Anadolu
İnce ve Uzun Kuyruklu Irklar;
Kıvırcık 1.776.000 6 Ege ve Marmara
Karayaka 883.000 3 Karadeniz
Sakız 65.000 - Ege
Türk Merinosu 875.000 3 Marmara,Orta Anadolu
Diğerleri 1.711.000 6 Değişik Bölgeler
TOPLAM 29.435.000 100  
Tablo . Türkiye'de koyun ırkları

 

Koyun varlığımızın %90' dan fazlasını yerli ırklar oluşturmaktadır. Bu koyunlar genellikle yağlı kuyruklulardır.

 

MORKARAMAN KOYUNU

Genel olarak Doğu illerimizde, kısmen Kuzey Doğu ve Güneydoğu bölgelerimizde özellikle Erzurum,Erzincan, Kars, Van, Bitlis, Bayburt taraflarında yetiştirilmektedir.

Mor Karamanlar, Kızıl Karamanlar diye de bilinir ve vücut renkleri kızıldan mora kadar değişmekle birlikte göz, ağız ve burun etrafı daha koyu renklidir. Baş, burun, karın altı ve bacaklar çıplaktır. Yapağıları kaba ve karışıktır.Yağlı kuyrukludur.Açlığa ve kötü hava şartlarına dayanıklıdır.Et verimleri az ve et kalitesi düşüktür.

Koyunlarımızın % 22’ lik kısmını Mor Karaman oluşturur.

Anaç koyunlarda canlı ağırlık 50-60 kg, süt verimi 50-60 kg, kirli yapağı verimi 2-2,5 kg olup her 100 koyundan 95-105 kuzu alınmaktadır.İkizlik oranı %20-30 ‘dur.

Süt kesiminden sonra 3 aylık besleme ile 20-25 kg karkas verebilir.

 

 

AKKARAMAN KOYUNU

Batıda Eskişehir ve Kütahya’dan başlayarak, doğuda Sivas’a kadar, sahil bölgeleri dışında Orta Anadolu’da ve geçit bölgelerinde yetiştirilir. Türkiye koyun varlığımızın yarısına yakınını ( % 44) bu ırk oluşturur.3 tipi bulunmaktadır.Kangal tipi ,Sivas ve civarında;karakaş tipi,Diyarbakır ve civarında;güney karaman tipi ise Toroslrın Orta Anadolu’ya bakan yamaçlarında yoğun olarak yetiştirilir.

Bölge şartlarına adapte olmuş, açlığa, kuraklığa ve kötü hava şartlarına dayanıklıdır. Et verimleri az ve et kalitesi düşüktür. Ancak bakım ve besleme şartları düzeltilerek et verimleri artırılabilir.

Akkaramanlar da vücut beyaz renkli yapağı ile örtülüdür. Ağız ,burun, göz çevresi, kulak ve ayaklarda siyah lekelere rastlanır. Yapağıları kaba ve karışıktır.Yıllık yapağı verimleri 1.5-2.0 kg kadardır. Yapağıları halı sanayinde, kilim, keçe ve yatak yapımında kullanılır. Kuyrukları büyüktür ve 4-6 kg kadardır. Ancak 12 kg'a kadar ulaşanları da vardır.

Anaç koyunlarda canlı ağırlık 40-45 kg, süt verimi 50-60 kg, her 100 koyundan 100-110 kuzu alınmaktadır. İkiz yavrulama oranı % 20-30 kadardır.Süt kesiminden sonra 3 aylık besleme ile 20-22 kg karkas verebilir.

 

 

DAĞLIÇ KOYUNU

Halk arasında Herek ve Gıcık olarak da bilinir. Bilecik, Eskişehir, Kütahya, Afyon ve Denizli gibi Ege ve Batı Anadolu illerinde yetiştirilir.

Vücut beyaz renkli, kaba karışık yapağı ile örtülüdür. Ağız, burun, göz etrafında ve ayaklarda siyah lekeler görülür. Baş ve ayaklar çıplaktır. Erkekler helezoni boynuzlu, dişiler boynuzsuzdur. Kuyruk yağlı olup, kalp şeklindedir. Etleri lezzetlidir.

Bu ırk Türkiye’de sayı olarak üçüncü sırada (%12) yer alır.

Anaç koyunlarda; canlı ağırlık 35-40 kg, süt verimi 40-50 kg, kirli yapağı verimi 2-2,5 kg, kuzu verimi 100 koyunda 90-100 kuzudur. İkizlik oranı % 12-15' dir.Yapağıları halı sanayinde tercih edilmektedir.

 

 

SAKIZ KOYUNU

Adını Sakız adasından almıştır. Türkiye’de en çok İzmir ilinde özellikle Çeşme ilçesinde yetiştirilir. Bu nedenle Çeşme koyunu olarak da adlandırılır.

Vücut beyaz renkli, kaba-karışık yapağı ile örtülüdür. Baş ve bacaklarda siyah lekeler vardır. Erkeklerde kuvvetli, kıvrımlı boynuzlar bulunur. Dişiler boynuzsuzdur. Sakız koyunları uzun, yağsız kuyrukludurlar.

Bir batında ikiz, üçüz veya daha fazla yavru verimi ile meşhurdur. Ancak vatanından ayrıldığında bu verim alınamamıştır.

Anaç koyunlarda canlı ağırlık 40-45 kg, süt verimi 120-180 kg olup iyi bakım şartlarında 250 kg’a kadar çıkmaktadır. Kuzu verimi yüksektir ve her 100 koyundan 180-200 kuzu alınabilir. .Genellikle ikiz ve üçüz doğururlar .Yıllık yapağı verimleri 1.5-2.0 kg'dır

 

 

KIVIRCIK KOYUNU

Trakya’da ve Marmara’nın güney doğusundaki illerde ve Ege bölgesinin bazı illerinde (Manisa, İzmir, Aydın) yetiştirilir.

Vücut beyaz renklidir. Erkeklerde beyaz renkli kıvrımlı boynuzlar bulunur. Dişiler boynuzsuzdur. İnce uzun kuyruğu vardır.

Türkiye’de sayı olarak 4. sırada yer almaktadır.

Anaç koyunlarda canlı ağırlık 40-42 kg, süt verimi 60-90 kg, kirli yapağı verimi 1,5 kg’dır. Her 100 koyundan 110-130 kuzu alınmaktadır.İkizlik oranı % 10-20' dir.

Kıvırcık ırkı et kalitesi yönünden Türkiye koyun ırkları içinde birinci sırayı alır.Süt kesiminden sonra iki aylık besleme ile 17-18 kg. karkas verebilir. Yıllık yapağı verimleri 1.5-2.0 kg olup, yapağı kalitesi diğer yerli koyunlarımızdan daha üstündür. Özellikle genç hayvanlardan elde edilen yapağılar kumaş imalinde kullanılır.

 

 

KARAYAKA KOYUNU

Karadeniz kıyı şeridinde özellikle Sinop, Samsun, Ordu, Giresun ve Tokat illerinde yetiştirilir.

Vücut beyaz renkli kaba yapağı ile örtülüdür.Baş, kulak ve bacaklarda siyah lekelere rastlanabilir.Koçlarda kalın kıvrımlı boynuzlar,dişilerde boynuzsuzluk hakimdir.Kuyruk yağsız, ince ve uzundur.Küçük cüsseli hayvanlardır.

Anaç koyunlarda canlı ağırlık 35-40 kg, süt verimi 40-45 kg, kirli yapağı verimi 2-2,5 kg’dır. Yapağısı çok kaba olup, yataklık olarak çok tutulur ve piyasada iyi fiyata satılır.İkizlik oranı % 4 - 6' dır.

Et verimleri düşük ama et lezzeti yönünden ikinci sırayı alır.

 

 

 

 

 

İVESİ KOYUNU

Anavatanı ve yayılma sahası Fırat ve Dicle nehrinin dolaştığı Mezopotamya bölgesi olan İvesi koyunları; yurdumuzda Şanlıurfa, Gaziantep ve Hatay illerinde, daha çok Suriye sınırı boyunca alçak ve çöl karakteri gösteren ovalarda yetiştirilir.

En önemli özelliği sütçü olması ve diğer sütçü ırkların aksine sürüler halinde yetiştirilmesidir.

Baş ve bacaklar kahverengi, vücudu ise beyaz olan iki renkli bir koyundur. Kahverengi bacakları tamamen beyaz olanlar da vardır. İvesiler yağlı kuyruklu koyunlardır.Koçları genellikle boynuzlu, koyunlar boynuzsuzdur. Yapağısı kaba yapılıdır.

Anaç koyunlarda canlı ağırlık 44-48 kg, kirli yapağı verimi 2-3 kg. olup halı sanayinde kullanılmaktadır kuzu verimi ise düşüktür. İkizlik oranı % 10 - 20' dir.

Et verimleri ve et kalitesi orta derecededir. Süt verimleri yüksektir ve yıllık süt verimleri 120 - 160 kg' dır. İyi bir seçimle 500 - 600 kg kadar süt veren sürüler elde edilebilir.

 

 

MERİNOS KOYUNU
Koyunlarımızın yapağı verimini iyileştirmek üzere merinos melezlemesi yapılmıştır. Bu sayede et verimi de yükselmiştir. Melezleme hangi yerli ırk ile yapılırsa, ona göre isim verilmektedir.
Karacabey Merinosu:

Marmara bölgesinde gelişti. Balıkesir ve Bursa çevrelerinde yetiştirilir. Bu bölgenin yerli ırkı kıvırcıkların Alman Etçi Merinosları ile melezlenmesi sonucu elde edilmiştir.

Yapağısı çok kalitelidir. Bir koyun 3,5-4 kg yapağı verir.

Et verimi de iyidir. Anaç koyunlarda canlı ağırlık 55-70 kg, süt verimi 50-55 kg olup, her 100 koyundan 125-130 kuzu elde edilir.

 

 

Vücut beyaz renklidir. Kuyruk ince ve uzundur. Koçların çok azında boynuz görülebilir. Koyunlar boynuzsuzdur.

 

 

 

 

 

Konya Merinosu (Anadolu Merinosu):

Alman Etçi Merinosları ile Akkaraman koyunların melezlenmesi sonucu elde edilmişlerdir.

Vücut beyaz renkli yapağı ile örtülüdür. Erkek ve dişiler genelde boynuzsuzdur. Kuyruk yağsız ince ve uzundur.

Yapağı kalitesi, büyüme ve döl verimi bakımından kök aldığı Akkaraman ırkından önemli derecede üstündür.

Anaç koyunlarda; canlı ağırlık 54-56 kg, süt verimi 40-50 kg, kirli yapağı verimi 3,6-3,8 kg, ikiz doğum oranı ise % 30-40 civarındadır.

 

MALYA KOYUNU

Merinoslarla Akkaramanlar arasında diğer bir melezleme çalışmasıdır. Melezleme Malya tarım işletmesinde yapılmıştır.

Yarım yağlı kuyruklu koyunlardır. Vücut beyazdır, baş ve bacaklarda siyah lekeler bulunabilir. Yapağı verim özellikleri bakımından Akkaramandan üstündür.

Anaç koyunlarda canlı ağırlık ortalama 45-50 kg’ dır. Kirli yapağı verimi 2,4-2.8 kg arasında değişir.

 

GÖKÇEADA (İMROZ) KOYUNU

İmroz (Gökçeada) adası ve kısmen Çanakkale çevresinde yetiştirilir.

Beyaz yapağılı , ince uzun kuyruklu, küçük cüsseli bir ırktır. Baş, kulak ve bacaklarda siyah lekeler bulunmaktadır. Koçlar genelde boynuzludur. Koyunlarda boynuz görülmez.

Anaç koyunlarda canlı ağırlık 35-40 kg, süt verimi 50-60 kg’ dır.İyi bakım ve besleme şartlarında 75-90 kg'a kadar çıkabilmektedir. Kirli yapağı verimi 2-2,5 kg dolayındadır.

 

 

 

 

 

TUJ KOYUNU

Türkiye’nin kuzey doğu ,özellikle Kars, Ardahan ve Iğdır bölgelerinde yetiştirilmektedir.

Anaç koyunlarda canlı ağırlık 38-42 kg , süt verimi 50-55 kg, koçlarda yapağı verimi 3-5 kg dolayındadır. Et kalitesi yönünden Kıvırcık koyununa yakındır.

 

 


HERİK KOYUNU

Sivas, Amasya, Sinop, Samsun, Trabzon, kısmen de Çorum illerinde çoğunlukla da dağlık bölgelerde yetiştirilir.

Herik koyunları genelde beyaz olmasına karşılık, koyu renklilere de rastlanabilmektedir. Küçük cüsseli, koçları boynuzlu, kuyruk yağlıdır. Yapağı kaba ve karışıktır.

 

HEMŞİN KOYUNU

Karadeniz sahilleri ile kuzey doğu bölgemizde, özellikle Artvin dolaylarında yetiştirilen bölgesel bir koyun tipidir.

Kahverenkli olmalarına karşın siyah ve açık renklilere de rastlanır. Verimleri ve et–yapağı kalitesi düşüktür.

 

TAHİROVA KOYUNU

Kıvırcık koyundan Doğu Friz ırkı ile melezlenmesiyle geliştirilen bir tiptir.

Ege ve Marmara bölgesinde yetişebilmektedir. Yavru ve süt verimi yüksek bir hayvandır.

 

TAREKS
Tarım Ürünleri Araç Gereç İthalat İhracat ve Tic. A.Ş.
© 2008 Resmi İnternet Sitesi
Adres : Kazakistan Cad. (4.Cad.) no:136/4-5-6 Emek / Ankara
Tel : 0 312 215 80 05
Faks : 0 312 223 13 77

"Türkiye Tarım Kredi Kooperatifi Kuruluşudur"
www.tarimkredi.org.tr
s